Skip to content

March 12, 2013

4

Mangga nga Manamit

by Pangga Gen

Lain-lain nga klase ka mangga.

Lain-lain nga klase ka mangga.


Jigsz NS/Byahe sa Kinabuhi

Jigsz NS/Byahe sa Kinabuhi

Kadya nga semana may ‘Mango Festival’ sa sangka mall nga marapit sa amun ginaistaran. Fashion Island ang ngaran na. Rugya kami pirme gaagto para magkaun, mag-grocery, maglantaw sine kag iban pa. Aragyan lang pauli sa amun condo halin as amun opisina. Kang nagligad nga semana daw halos adlaw-adlaw kami nag-agto sa mall nga dya. Gani naman-an namun nga may piesta kang mga mangga ukon ‘mamuang’.

Ano kuno dya kunsayuron? Manami gid dya nga tsansa para sa mga nagaprodukto kag nagabaligya kang mangga – hilaw man ukon luto, kag ginproseso. Luwas sa mga mangga, may iban man nga mga pagkaun nga ginabaligya kundi nga mas masadya pa gid.

Duro-duro ang klase kang mangga rugya sa Thailand. Grabe nga research ang ginahimo nanda agud nga makadiskubre sanda kang variety kang mangga nga nagakaangay sa gusto kang mga katawhan. Gani nga luwas sa mga tradisyonal nga klase may dyan man nga gin-improbar agud nga mas bahul, mas duro ang sulud, mas nipis ang liso, mas tam-is, mas aslum, mas ragumo, kag kun ano pa nga kalidad.

Ice cream nga mangga.

Ice cream nga mangga.


Ang akun nagustuhan amo ang ‘nam dokmai’ nga luto hay tam-is gid tana. Ang sa hilaw ukon berde, gusto ko ang ‘kyao sawoey’ hay bukut aslum, daw mansanas nga garagumo kun kan-un pero bukut tam-is. Nami lang dya kun berde pa pero kun maluto gani daw lain run ang sabor.

Dumduman ko sa atun kada summer nga kinaing man ang mangga nga gaabot sa balay. Kun hilaw pa gani ginahagay namun dya hasta nga maluto. Ang masadya hay kada sara kanamun may ginatandaan run sa mga ginahagay, kag pagkaluto na, kadasig pa sa alas kuatro nga madura. Makuun ang mga mal-am kato nga may ‘balabaw nga may darwa ka kahig’ nga nagtaban kang mangga.

Sa kaduruhon kang mangga kato, kun kaisa mga pira man kabilog sa kada adlaw ang amun makaun. Ginakaun namun ang mangga hindi lang pagkatapos kaun. Bisan ano oras lang. Kun kaisa gatiripon kami sa sagwa kang balay kag rugto magkaun. Wara run ti kihad-kihad pa kang kutsilyo. Mansig panit lang kang anda mangga. Amo dya ang nanami-an ko nga pagkaun kang mangga. Ragkut sa alima tungud nagaturo ang juice na, pero kanamit kag kasadya magkaun hay duro kamo. Ilabi na gid ka eksayting kun patago ang pagkaun hay ginkun-an kami kang amun ginikanan nga indi anay pagtandugun ang mangga pero natemtar gid tamun magbuul kang luto run kag magkaun sa likod kang balay.

Ang mamuang kuan.

Ang mamuang kuan.


Pero rugya sa Mango Festival pagusto lang ako ka pili. Para sa luto nga mangga, ginaimawan man dya kang pilit nga kan-un (kao niyao mamuang). Pagkatapos raha kang pilit sa steamer, huruman sa gata kang niyog nga ginpabukalan nga may kalamay kag asin. Kun magkaun run gani, puede man dugangan butang kang gata kang niyog kag kun ano-ano pa nga toppings parehas abi kang monggo nga ginsanlag. Manamit ugaring tama ka taas ang calorie na kadya. Kun sa atun gani ang luto nga mangga ginakaun man natun imaw kang ibos. Te daw parehas man nga kinaugali pero lain lang ang pagraha kang pilit. Rugya ginabutangan man kang kolor ang pilit, parehas kang pandan (berde), strawberry (pink), butterfly pea ukon anchan sa thai (asul). Nabasahan ko nga ang ngaran sa tagalog kang butterfly pea amo ang ‘pukinggan’ pero hindi ko madumduman kun ano ang ngaran na sa Kinaray-a.
Salad kang hilaw nga mangga.

Salad kang hilaw nga mangga.


Ang iban pa nga klase kang mangga nga nakita ko amo ang ginproseso para matago kang buhay. Mayad dya nga himuon ilabi na gid kun tama ka duro ang mangga kag imbes nga madunot lang sa binit. Ang pinaka-tradisyonal amo ang “mamuang kuan”, kun sa diin ginlaga ang luto nga mangga (puree) sa kalamay, asin kag lemon asta magmara. Puede man imiksla ang aslum kag tam-is nga mangga para ma-adjust ang sabor.
Sawsawan kang hilaw nga mangga.

Sawsawan kang hilaw nga mangga.


Sa hilaw nga mangga, may sawsawan nga manamit, tawag nanda ‘namplawan’, makahang dya kag matam-is. Sa atun ang manamit ang mangga nga hilaw kag ginamos. Ginahimo man ang hilaw nga mangga nga salad, kag namit i-pares sa mga pagkaun parehas kang pinirito nga isda.

Nagalaway run ako samtang gina-type ko dya gani dapat hasta rugya lang anay ang akun istorya hay makaun ako anay kang mangga.

Advertisements
4 Comments Post a comment
  1. Mar 18 2013

    garalaway man ko gani magsulat kadya hihihih

  2. Linda
    Mar 13 2013

    karalaway Nang ba ..^^

  3. Mar 12 2013

    Sakto ra gen… Popular man ang phil mango ilabi na gid ang dried mango nga hindi pa gid ma kopya kang mga thais bisan anhun ka duro nga research parte kadya. Pero sa pag export kang fresh, ga panguna guro ang thai…

  4. Mar 12 2013

    Salamat gid sa dyang makaralaway nga istorya. Kang nakabisita ako sa Guimaras, amo man dya istorya nanda, nga gina-customize ang pagpabahul kang mangga depende sa kon diin nga lugar i-export. Ginasanto ang sabor sa kon ano ang luyag kang customer. Interesting paano ang globalisasyon nagabag-o, nagadesinyo ka atun pangsabor.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Note: HTML is allowed. Your email address will never be published.

Subscribe to comments