Skip to content

December 22, 2010

2

Paglupad Pauli

by Pangga Gen

Paglupad Pauli

Lupad,” hambal kang mal-am nga bayi pagnaug ko sa dyip. Hay gadali-dali ako. Hay masaylo pa sa sara ruman nga dyip. Amo kag makapauli.

Kato dya, buhay run,kang sa sangka apartment pa ako sa Paco gadayon. Pero indi ko malipatan. Bangud nadakup ka dyang estranghero nga mal-am – sa kapagsik kang akun mga tikang – ang sangka handum kag dumot: nga kon mahimo pa lang, makalupad matuod.

Kon daad tuod ang bansag nanda sa mga taga-Antique nga aswang, mamanyos lang ako ka lana kada bilog ang bulan para libre makalupad-lagaw sa diin man nga parte kang kalibutan. Ilabi na sa kada pag-abot kang luyag kag kahidlaw nga mag-uli sa balay.

Pero bangud man-an natun nga indi dya matuod, ginabatas natun ang mga inadlaw kang paghulat sa pag-abot kang oras nga liwan makauli.

Indi ko kinahanglan makaagto sa duro nga pungsod para masigurado nga Pilipinas, matuod, ang akun pungsod. Bisan magadayaw ako sa kanami kag magabenipisyo sa kauswagan kang iba kag duro nga pungsod, nagaisarahanun ang Pilipinas; indi matupngan, amo nga dapat gid man natun padayon ipakigbato sa pagginahum nga tiko, kag amligan para sa atun kaaraydan kag paraabuton kang duro pa nga henerasyon. Daw sa paghigugma: indi ko kinahanglan maharkan kag mahakus ang duro nga lalaki para matukiban kag masiguro, nga tana – wara it iba kundi tana – ang ginahigugma.

Napensar ko dya samtang nagapanaw sa karsada kang Seoul sa katapusan nga semana kang Nobyembre 2009. Pauli ako sa akun ginadayunan nga apartment halin sa interbyu-ebalwasyon kang opisina nga nagtatap kanakun. Naka-boots ako, naka-stocking, naka-jacket, naka-gwantes pero hay gakudug gihapon. Ang linya kang mga kahoy nga gingko nagapatimaan nga nagahingapus run ang autumn kag nagaumpisa run ang winter: mga sanga gilang ang bilin.

Kasubu lantawun, ilabi na bangud nasaksihan ko ang pagpamukad kang duro nga bulak kag ang pagbaylo kang kolor kang mga dahon. Magal-um pa ang palibot, amo nga duro man ang depressed kon winter, luwas nga melancholic gid man ang mga Koreano bangud sa malawid kag nagapadayon nga kasaysayan kang giyera.

Amo man kita nga Pinoy. Te, pamatyag ko sa amo ‘to nga tion, bida ako sa sangka pelikula. Ibutang natun Koreanovela. In black and white ukon sepia. In slow-mo. Imadyin nga nagasinggit ako: GUSTO KO RUN MAG-ULI! INDI KO RUN MAHULAT ANG SNOW!

Pero hay aso lang ang nagaguwa sa akun baba. Kanami maghibi, maggura-ab, magnguyngoy.

Nga amo gid man ang natabo. Sa salug nga ondol (tawag kang mga Koreano sa tradisyonal nanda nga salug, parehas kang makita ninyo sa tradisyonal nga mga restawran, nga mapiyangkaan ikaw; nagainit dya kon winter). Gin-email ko ang akon koordineytor nga sugtan ako mag-uli run, tutal nagpakabuot man ako kag napasa ko run akun mga report. Ginsugtan ako, sa kondisyon nga ibalik ko ang kantidad kang allowance para sa mga nabilin nga inadlaw. No problem, pensar ko, indi mabaydan kang kwarta ang kalipay kag pagkahamtang nga akun mabatyagan sa liwan nga paglapak kag paghaklu kang hangin kang Pilipinas, bisan pa hangin dya sa/kang Manila.

Ginamarkahan kang 2010 ang pulo ko ka tuig, sangka dekada, nga pag-obra sa Manila. Salamat nga halin kang 2000, nakapauli ako sa kada bakasyon sa Disyembre kag tag-irinit. Kag sa sulod ka dyang mga tinuig, may amo nga hapulas kag lukso kang dugo ang tagsa ka tion: daw lupadun ko ang Manila pa-Iloilo, ang Iloilo pa-Antique, ang banwa pa-barrio.

Ginasulat ko dya rugya sa balay. Bukas ang bintana kag nagatupa ang sanag kang adlaw sa dyang lamesa nga surulatan halin sa andang paglusot sa mga puno kang kawayan sa guwa. Baskug ang hangin, maramig ang dapya, kag ginatawag run ako sa pagdungan sa pag-igma.

Ginasakop kang balay ang tanan nga simple kag pamilyar. Parehas kang pagpungko nga ang kahig sa ibabaw, pag-alima kang bag-ong sukad nga kan-un kag pagsawsaw kang binuog nga isda sa sinamak, paghigop kang mainit nga sabaw, kag duro pa nga iba pero ilabi na gid ang mangin bata lang liwan nanday Nanay kag Tatay.

Samtang ginapa-ambit ko dya kaninyo, mga abyan, nagalakip ako, nagapadara kang pangamuyo kang pagpasalamat, amo man kang pagpangayo kang padayon nga pag-ubay kanatun tanan, sa duro natun nga mga abyan kag kasimanwa nga mahimo indi makapauli kadyang Paskwa kag Bag-ong Tuig.

Rugya ang una nga timo, ang una nga higop, ang una nga lab-ok kag tig-ab…

Advertisements
2 Comments Post a comment
  1. Dec 22 2010

    agwantaha hay dali gilang man matuod. merry christmas man ilabi na kay mommy mo.

  2. astrid
    Dec 22 2010

    nice piece bevs.. baw nahidlaw ra gid ako mag uli. sige lang dali na lang man, kuaang kulang darwa ka adlaw sa miagao riwan ako.. maayong paskwa!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Note: HTML is allowed. Your email address will never be published.

Subscribe to comments