Skip to content

Recent Articles

21
Apr

Indi Tuod ang El Niño ni Jonathan Davila

MANININGAD SA SIYUDAD / Si Jonathan Davila tagdaug sang Una nga Padya sa Binalaybay sa IYAS Hiligaynon Literary Prize 2013. Maestro siya sa St. La Salle-Bacolod halin sang 2002. Padayon sia gasulat sang binalaybay sa Hiligaynon, English, kag Filipino. Miyembro sia sang Santermo Writers Group sang Bacolod. Mahilig sia sa gitara, maglagaw sa uma, kag manuhot-suhot.

MANININGAD SA SIYUDAD / Si Jonathan Davila tagdaug sang Una nga Padya sa Binalaybay sa IYAS Hiligaynon Literary Prize 2013. Maestro siya sa St. La Salle-Bacolod halin sang 2002. Padayon sia gasulat sang binalaybay sa Hiligaynon, English, kag Filipino. Miyembro sia sang Santermo Writers Group sang Bacolod. Mahilig sia sa gitara, maglagaw sa uma, kag manuhot-suhot.

Suno sa mga balita ara kita kuno sa ginatawag nga extended El Niño. Kagina sang aga sang nagahaboy ako sang basura, ginpamangkot ako sang akon tupad balay nga foreman kung matuod ini kag ang sabat ko indi.

Wala ako nanugid sa iya nga nahadlok ako sa El Niño kay madumduman ko ang daw duha ka dangaw kalapad nga bangag sa duta sang mag-El Niño sang 1990. Madumduman ko nga nagatulog ako sa papag kun gab-i nga wala sang t-shirt kay maskin ang hangin sa gab-i mapaang kag mapilit sa panit. Kun adlaw gina-antos namon ang halos lima lang kakabo nga paligo kay nahubas ang bubon nga halin sang gamay pa si Tatay ginakuhaan na nila sang ilimnan kag inugpanghugas. Lab-as gihapon sa akon pamatyag ang igo sang init sa panit nga sa dalayun mahapdi kag nagapalitik sa amon bibig. Pero ang pinakalabaw sini, nasubuan ako maminsar nga kada aga, lantawon namon ang talamnan nga wala sang buhi nga tanom ukon mga pispis man lang nga gapalayag.

Ang summer sa siyudad tion para magswimming sa baybay pero sa uma pareho sa amon tigkiriwi ini. Tion ini nga ang mga manok, pato, pabo, kag iban pa nga kasapatan nga pwede masulod sa sako gakaladula kay sigurado nga ginasud-an sang mga tamaran. Sa mga mapisan naman nagakadto sila sa baybay para manginhas, manahid, ukon manalom.

May mga beses man nga ang mga nagalibod sang lab-as ginabayluhan namon sang bugas, kay anhon mo ang bugas kun wala ka naman sang sud-an. Kung wala na gid, last recourse ang uga nga tabagak, guma-a, ukon balingon nga ilunod sa lupo kag monggo.
Indi ko gusto nga masulit naman ini nga bagay. Amo nga indi ko gusto paminsaron nga tuod ang El Niño. Bilang isa ka tinuga nga nagdako sa kaalwan sang uma, nagasalig ako gihapon sa kalangitan nga pirmi ko ginatangla kag ginapangayuan sang pagkaon, kuwarta, kabuhi, kaalam, kag pag-atipan nga magaliwat ang iya ginhatag nga mga patimaan. Kag kita, kun gusto man gid naton buligan ang mga tanum, mga sapat kag mga mangunguma mas maayo nga buligan naton paminsar nga indi tood ang El Niño, pareho sang ginhimo ko sa akon tupad balay.

Sang ginhambal ko kay Kid Batawel nga maskin summer maulan sa gihapon nakita ko ang skepticism sa iya guya. Ginhikap niya ang iya kalbo kag naglungo. Anad na abi sa construction si Kid Batawel amo nga siguro daw ka mala gid sang iya pagpati nga indi madayon ang El Niño. Gusto ko tani walihan si Kid Batawel nga wala sang sino man nga nagakontrolar sa mga bagay nga iya sang kalibutan kay maskin sa Bibliya nabutang nga kun ano ang ginapaminsar sang tawo most likely amo man ang dalagan sang iya kapalaran kag hitabo sa sina nga adlaw. Pero wala ko gindayun.

Ginhambalan ko na lang si Kid Batawel nga para sa amon nga mga taga-uma, ang panganod may dala nga ulan, kag kun magtipon ini, magtinir, kag maglinaw sigurado nga may talithi nga mahulog. Actually ang ginapaminsar ko sadto, amo nga why not tilawan uli naton nga tanglaon ang langit kag pangayuon sang direkta sa Diyos ang ulan. Ginhimo ini Abraham sadto kag wala sang rason nga indi man naton pwede himuon subong.

Sang nagligad nga adlaw nangayo ako sang ulan kay nabatian ko kay Tatay nga naganinit ang tubi nga gaguwa sa deep well didto sa uma. Sang nagligad lang nga gab-i nag-ulan kag kagina naman sang aga nagtalithi. Indi ako sigurado kun nakadab-ot ini didto sa amon pero sigurado ako nga ang mga panganod nagapadayun. Kun magtayuyon ini, maskin sa tig-ilinit sarang may matanom, ang mga nagapanagyaw maskin pila lang ka nahut, sa salapi sarang may garabon. Kag ang El Niño paagi sa pagpaminsar pwede gali ligwaton.

6
Apr

“Libat ang Kabuhi” ni Sir John Idagdag

"Strange double vision" by Elena Kulokiva via www.lostaeminor.com.

“Strange double vision” by Elena Kulokiva via http://www.lostaeminor.com.


Libat ang Kabuhi
ni John Idagdag

Ang una nga tikang mangin urihi man,
Sa kadasig ta magakuri man kita,
Sa pagpamahulay, may pagmara,
Libat ang pagpanakayon; budlay usuyon.

Kon may putukputukan, may sadsaran,
Pagatangraun ikaw, sunod ikaw magakuob man,
Sa imo kabaskug may kahina nga magasunod,
Libat ang Kadarag-an, indi maangkon kang tanan.

Sa paghalayhalay, may sunod nga pagbungkaras,
Sa pagbarikutot, may naaman nga paghiwud,
Sa katurugon, may pagbugtaw,
Libat ang pagmaradmad sa mga lay-ud kag tamad.

May una kag ikarwa nga barasahun,
Sa tapos ang tindog masunod ang luhod,
Ang hostiya may kaimaw nga bino,
Libat ang pag-alagad nga relihiyoso; tinawag, pinili kang Ginuo.

Ang munga nagapanangra kag ang sulog nagapanuka,
Ang gapangaraykay nga isara mas mabaskog kon darwa,
Ang hakus sa ulunan nagapaumpaw kang tuyo,
Kag sa pinalangga nagaparapuyot kang gugma,
Libat ang pagpangasawa; regalo nga hamili kang Dios kananda.

Sa imo kapung-aw may natigana nga yuhum,
Sa mabugnaw nga tungang gabii may nagatagiti nga udtong adlaw,
Sa tinuro kang tun-og, may mga dahon nga nagausbong
Sa lupa nga nagabarung-barung,
Libat ang pagkalaon, bulahan nga bokasyon.

______________________________
Una dya nabalhag sa Facebook Page ni Sir John kang April 02, 2015 kag nagustuhan ko sa una pa lang nga pungpong kang mga linya. Nalipay gid ako nga mabasa dya halin kay Sir, nga nasulat na dya, ginpaambit, kag nagsugot nga mabantala man rugya (may gamay ko nga edit) para makalab-ut sa duro pa nga nakamaan mag-Kinaray-a.

Science teacher ko si Sir John sa Dao Catholic High School, Dao, Antique, diin kadya tana ang prinsipal. Isara ka pinalangga nga manunudlo si Sir bangod luwas nga sagad magtudlo, pilosopo kag tarso – patimaan ka sangka maaram nga tawo. S’yempre, mabuut kag may kredibilidad. Salamat man, Sir.

%d bloggers like this: