Skip to content

February 9, 2013

1

Ginabaligya: Limpyo nga Hangin!

by Pangga Gen

Fresh Air in Can

Fresh Air in Can


Aimee Andaya Hilger/Pautwas Express

Aimee Andaya Hilger/Pautwas Express

Journalist at heart si Aimee Andaya Hilger. Maestra, asawa, abyan, mayad nga bata sa anang mga ginikanan kag kabugtuaan, kag ginakabig na ang kaugalingon nga sangka survivor. May mga lugar kag tinaga nga indi na pwede mahambal rugya bangod sa censorship sa kon diin tana. Pero hay matinguha gid tana magsulat liwan paagi sa dyang blog nga ginatawag na “Pautwas Express.” – Pangga Gen

Indi dun libre ang tanan.

Hambal kang kadam-an nagamal-an dun man ang kalibutan. Wara lang natalupangdan kay masaku ang mga tawo ka kayod sa tagsa ka adlaw agud may inugbayad sa mga nagamahal nga mag baraklon kag nagatambak nga mga baraydanan.

Kang nagligad nga semana daw indi ako mag-agto sa obra. Ugaring kinahanglan magpangabudlay agud may inugsulod sa bulsa. Aga pa ako nagbangon, nagdungaw sa bintana ugaring rugya sa parte kang Tsina wara ako it makita. Wara si haring adlaw, ang langit daw ginsarhan kang maabo nga telon. Bisan ang mga kaingod nga mga higante nga bilding daw sa mga higante nga mga haron.

Abi ko nagadamgo pa ako ugaring gindaw-an ako ni banahon kang mainit nga kape. Nangin topiko namon sa pamahaw ang polusyon rugya sa Tsina. Base sa Air Quality Index, ang tagbantay kang katinluon kang hangin sa mga nagkalain lain nga parte kang kalibutan, rugya sa akon temporaryo nga syudad nga ginaistaran naglab-ot sa 451 ang Air quality kang nagligad nga semana.

Base sa AQI(Air quality index) ranges: 0-50 matinlo ang hangin, 51-100 moderate, 101-150 posible maapektuhan ang mga sensitibo nga grupo, 151-200 unhealthy, 201-300 very unhealthy kag 301-500 hazardous. Buot hambalon likawan ang paggwa sa balay kay tuman ka higku ang hangin. Napiritan ako nga maggamit kang face mask agud mahagan ang paghaklu kang makahalalit nga hangin. Samtang nagapanaw ako paagto sa obra ginahanduraw ko ang akon pangabuhi sa uma kauna. Wara it alarm clock kay may haring adlaw nga nagatulod kanakon nga magbangon. Pagdungaw sa bintana buta kang duag ang palibot. Asul ang langit, berde nga bukid, mga hilamon nga ginharkan kang tun-og kag mga bulak bag-ong buskag.

Kauna wara it nagalagabong nga radyo sa tupad balay, wara it magahod nga telebisyon sa sala, wara it mga nagabagrong nga mga sarakyan magluwas lang sa nagapanirbato nga Benson (trak ga-byahe pa-Iloilo) sa kaagahon kag mga malaka nga mga sarakyan kon aga. Sa tagsa ka aga mga pispis kag iba nga sapat sa ingod balay ang mabatian ko abay dun ang sermon ni nanay kon kis-a. Ahay ang pangabuhi sa uma naga akon ginbaylo sa magutok, mahigku kag mailap nga syudad. Ang mga tawo sa atubang ko may mga tabon ang nawong, daw kaangay lang nga nagapangabuhi sa lain nga planeta. Ang iba may mga ginabaligya nga lata nga buta kuno kang matinlo nga hangin.

Kasubo nga sa sangka parte kadyang kalibutan bisan hangin nga matinlo ginabaligya dun. Indi dun libre ang tanan, sa tagsa ka tuig nagasaka ang presyo kang matinlo nga tubig samtang ang matinlo nga hangin mabakal dun, in can! Ginapanumdom ko ang mga masunod nga henerasyon, kon padayon nga indi maamligan ang palibot basi sa libro na lang nanda makita ang imahe kang matinlo nga kalibutan.

Advertisements
1 Comment Post a comment
  1. Mila Lachica
    Feb 26 2013

    Industriyalisasyon kag habok nga ekonomiya ang baylo sa preska nga hangin nga ginbutang run sa lata kag ginabligya – daw indi mapatihan nga nag-abot run sa amo ra nga sitwasyon. Aimee, curious ako – ano bay, buksan mo ang lata kag itagub sa irong kag hakluun?

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Note: HTML is allowed. Your email address will never be published.

Subscribe to comments