Skip to content

Posts tagged ‘HILIGAYNON’

21
Apr

Ang Kaso sang Dumaan nga mga Puno ni Jonathan Davila 

Kahoy sa Suba


Tani may layi diri sa Negros ukon sa bilog nga Pilipinas, sa diin ang mga may malapad nga duta kinahanglan may isa ka parte nga tamnan nila sang kahoy nga dumaaan ukon ang mga gapamunga.

​Paminsara bala kun may pulo ka tawo nga may tag pulo man ka ektarya kag ang kada isa sa ila maghatag lang sang isa ka ektarya nga tamnan nila sang kahoy.​

​May mga puno nga sa sulod lang sang lima ka tuig gabunga na, pareho sang langka kag bayabas. May ara man nga sa pito ka tuig ukon pulo. Kun dumaan pareho sang almasiga kag mga lawaan siyempre malawig, pero mabakod naman nga tagkapot sang duta kag tubig.

​Matuod ang hambal sang mga tigulang nga ang panahon daw pisok lang sang mata. Kun gusto mo magbilin sang handumanan sa imo mga anak, tanum ka sang kahoy nga gapamunga kay kada saka kag singit nila madumduman ka na nila.

​Mapasalamat man na sa imo ang mga kabog kay may mga luto sila nga bunga nga kaunon. Ang mga maya kapra may pugaran. Ang mga tiwis kag pirot may duyan-duyanan nga mga tayok. Ang sagoksok may hulunan sa udto adlaw para manawag sa mga panulay nga iya makita.

​Kun gintanom mo ang ini nga puno sa kilid dalan, ay, pasalamatan ina sang nagalagaw nga mga bata pareho sa akon sang una. Grasya gid ina sa mga pakyador nga nagapanglakaton sa pagpuli kag wala sang inugbakal sang pamahaw.

​Paminsara bala ang isa ka ektarya sang puno. Sa gab-i dira gid mapasilong ang mga tikling, pakuro, pitaw, kag halo. Sa idalum sina pwede ka katakod sang duyan. Pwede ka dira kapanagu-ay, lagsanay kag shatbung. Pwede mo dira buy-an ang mga manok, karabaw, kag kanding.

​Kada tuig may kinaing ka nga prutas nga dugoson. Indi mo kinahanglan sugo-on ang kahoy para mamunga. Regalo niya ina sa imo kay gintanum mo siya.

​Kun nanutaran mo, ini nga mga bagay libre lang tanan kag indi kinahanglan nga bantayan gid sa tanan nga oras. Life attracts life. Life rewards life. Wala sang gasto. Ang liso ara man lang dira nagahulat nga itanom.

​Tani may layi lang nga amo sini. O basi may ara man gid. O basi tamaran na ang tanan kay wala man dayon gapamunga kwarta ang mga puno.

​Kalaw-ay abi lantawon nga halos ang tanan nga mga uma ginahimo na subong subdivision. Tapos ang mga subdivision kalabanan wala man probisyon para sa matuod gid nga eco-park.

​Naglabay ako sa isa ka talamnan nga ginabuldos kay himuon subdivision. Kanami sang mga balay nga gindrowing sa billboard, pero kadiutay sang tanom.

​Tani kun mahuman ini may mga kakahuyan man lapit sa children’s playground. Mas nami pa gid kun nagapamunga.​

 

Advertisements
24
Feb

Libro run ang Darwa ka Tagdaug nga Istorya sa Hiligaynon| Chapbook Series of PALANCA Award-winning Stories in Hiligaynon from KasingKasing Press

Amburukay
First Prize, Don Carlos Palanca Memorial Awards for Literature, Short Story -Hiligaynon, 2015

The short story “Amburukay” by Jesus C. Insilada is an ingenious conceptual, structural, and linguistic craftmanship that renders the magnanimity of Amburukay, the old, ugly hermit woman of the Panay Bukidnon sugidanun (epic) as nurturer of the young generation. Insilada, a Panay Bukidnon himself, created his own Amburukay out from the collective image and narrative of Amburukay, retold and popularized by the elders of Panay Bukidnon. Here, Amburukay is your familiar laon (old-maid) and ugly relative or neighbor. She carries with her the weight of her village’s expectation to be married, that is to say, to have her own child to take care of her in old age. Amburukay plotted her marriage to a considerably younger man in their village. Amburukay is joined by equally interesting and well-developed set of characters. The setting is vivid and the plot advances in a convincing causality curated toward a cathartic and cinematic ending. This is a story of grandeur and magnificence. It is brilliant in its lyricism. The wit is remarkable. It would really be unfair to Insilada if his masterful use of language will be reduced to that common lame excuse “budlay basahon” (“difficult to read”). Insilada’s domestic images and sounds evoke both nostalgia and estrangement to stories dear and real to us. This is Insilada’s own generosity: he provides breathing spaces for contemporary readers to insert, and assert, their own memories and visions in that constellation called sugidanun. Thus, the story of Amburukay lives on…
Libro ni Gil
Third Prize, Don Carlos Palanca Memorial Awards for Literature, Short Story -Hiligaynon, 2015

Gil Montinola’s “Ang Lapsag sa Taguangkan ni Belen” is a successful storytelling in realist mode. It challenges society’s fixation in what an ideal marriage should be: faithful husband and wife in love, both fertile, will have baby. A family. The family. What if they can’t bear one? Is it reason enough for the other party to be unfaithful? To separate? Most of all, once you’ve betrayed the beloved, will you confess? The story advances in a linear fashion, with enough dexterity to establish milieu and develop characters, in an effective point-of-view, and competent language. There is maturity in approach and authenticity in tone, thus we are convinced and moved.

For inquiries, visit KasingKasing Press.