Skip to content

May 19, 2014

4

Bus Pa-Iloilo (2)

by Pangga Gen

Pangga Gen/taga-uma@manila

Pangga Gen/taga-uma@manila

Nasulat ko sa Bus Pa-Iloilo ang pira ka handumanan katung dekada 80, nga matuod hasta sa paghingapos kang ika-20 nga siglo kag, mahimo rugyan pa gihapon ang mga bilin kadyang ika-2014. Bangud ano bala ang panahon kundi ang pagliwan-liwan kang mga hitabo, kag mahambal man gid, e, nga may pagbag-o kag pag-ugwad, parehas nga ginapindot run kadya kang mga bata kang maysarang ang andang sipal – pagsipal – samtang nagapungko imaw andang iPad ukon laptop.

Nakasakay liwan ako sa bus pa-Iloilo kadyang Enero pagbalik halin sa bakasyon kang Disyembre, kag kadyang Lunes lang kang ikarwa nga semana kang Mayo, pagbalik man halin sa bakasyon sa tag-irinit. Dao via Anini-y paagto sa Iloilo.

Rugya ang pira ka mga pagbag-o/pag-ugwad:

Sa banwa run ang Ceres! Nadura man ang bus nga taga-amun gid, taga-banwa. Wara run it Lolo/Tatay/Manong nga kilala nga drayber, kundoktor, tripulante, nga ginapadar-an kang mga nanay kang allowance kang andang estudyante sa kolehiyo sa Iloilo.

Wara nagalibot dyang bus nga Ceres sa bilog nga banwa, ukon nagatukad sa mga binukid nga baryo para maghulat sa aga samtang nagapanghusay pa ikaw kang buhok ukon nagapangalimog. Wara man nagahatud kun magabi-ihan ikaw.

Bangud may puwesto run ang bus sa banwa. May terminal diin kamo maagto kag maghulat. Man-an mo ukon mabanta kun san-o ikaw mag-agto, hay may Oras run – Iskedyul – ang biyahe pa-Iloilo: oras-oras. Wara run it paramuti ka mga mata. Kun mabayaan ikaw kang una, hulat lang hay maabot gid ang sunod. Indi mo run man kinahanglan magbugtaw kang aga-aga nga kis-a una pa sa pamalu ka mga manok. Aga, hapon, pwede run makapa-Iloilo, nga indi magdiretso ukon hapit sa San Jose.

Sa baybay dun ga-agi!Kanamun nga mga taga-Dao, dya nagakahulugan nga via Anini-y. Kanami kang karsada kadya. Sementado. Ligwa. Nami ang ralantawun, ang seascape, bangud naga-biyahe sa karsada sa tunga kang bukid kag dagat.

Halin sa banwa kang Dao, diretso sa baybayun nga mga baryo pasulod sa Anini-y. Maagyan ang Sira-an Hot Spring diin makita ang Nogas Island. Paborito ko man ang Punta Casay, diin ang pinakataas nga bukid nga amun nasakaan kauna kang bata. Sa baybay na kadya, nakaraan ako ni Auntie bangud nawili ako sa saylo-saylo sa mga bato. Ginapatihan nga mariit, basi kuno ‘mabugno’ ako kang mga kataw ukon kun ano pa nga mga tinawo kang dagat kag madura.

Namian man ako maglubas sa Brgy. Dapdap. Pirme kami rugya kadya kauna naga-pamiesta. Nagapanaw lang halin sa amun baryo sa bukid nga bahin kang Dao. Tukad-dulhog sa mga baryo hasta makatamwa rugya sa karsada. Hay may taga-amun nga nakapangasawa rugya kag maysarang. Te, pirme gid gapanghagad. Bilog nga baryo ga-agto para mamunsyon. Amo dya ang makabig nga isara sa mga outing kag adventure namun kauna.

Nami man ang view pag-abot sa mga baryo kang San Joaquin diin isut pamalay. Kita mo gid ang asul nga baybay. Hasta maagyan ang nami nga mga beach resort nga dumduman ko, kang kolehiyo kami sa UPV sa Miag-ao, naagtunan namun dya bilang eskapo. Hmm, pahurum-hurum…

Hasta makatamwa sa Tiolas, nga hasta kadya, ang lugar kang mga bandi para kanakun.

Bawal run ang manok! I’m sure, kun nakasakay kamo sa bus kauna, laban-laban nakaimaw man kamo ka mga manok, sulug kag munga. “Bawal,” hambal kang kundoktor kang magpondo kag may nagsakay nga sangka laki nga may box nga dara sulod ang mga manok.

Duro amun naagyan nga may dara nga pareho nga box. Indi gid pwede run. Mangara ang Inspektor!

Nalipay gid ako sa amo dya nga hitabo. Luwas sa balatian, man hasta kadya, ga-overloading gihapon. Dukdukanay sa purungkuan kag agwanta tindug pangyaput sa barandilya sa tunga. Hay daw tanan gadali gihapon nga makapa-Iloilo, bisan pa sunod-sunod run ang lubas kang mga sarakyan.

Mayad nga sa pareho ko nga pagsakay liwan sa dyang bus, sa front seat ako. Mahambal ko nga tawhay ang bilog nga byahe. Kapin pa kay wara man ako nag(a)dali, te okey lang bisan duro ang pondo-pondo: halos halin sa Dao paagto sa bilog nga Anini-y, pondo sa kada kanto sa pagnaug-saka kang mga pasahero. Kun may taboun ikaw sa Iloilo sa sangka takna nga oras, dapat gid mangaman ka mga sangka oras para indi ikaw ma-late.

Luwas sa mahambal nga gina-maximize ang kita para makabawi sa mahal nga gasolina, kag sa oras kag enerhiya kang mga trabahador kang bus, makabig man nga sangka pakigrelasyon sa mga pasahero kag komunidad dyang pagpondo kag pagpasakay bisan gutok. Pag-accommodate kang request para mapadayon ang mayad nga pagtamdanay, bisan liw-as sa pagsurundan kang sistema. Hay te, bisan nahambalan dun nga gutok, dukdok man gihapon mong hay nagadali.

Pero hay, kag bisan pa, namayha ako mag-request nga magpondo anay para magbakal daad kang pinutos kang samlague kag kamunsil kang maglubas kami sa karsadahun kang Miag-ao kag Guimbal.

Masakay pa liwan ako sa bus pa-Antique, pa-Iloilo. Lain man gid nga eksperyensya kumpara sa buta nga van ukon shuttle bus, ukon sa taxi, ukon sa pribado nga sarakyan.

Sa tuod lang, bisan positibo ang pagkabig ko sa pagbawal run sa pagsakay/dara kang manok, nanaug ako nga ginapanan-awan sa pensar ang mga manok nga ginabitbit kauna kang kaimaw nga mga pasahero. Wara it kasubu, pero hay daw may naukab sa akun suruksuruk, kag ginsuhutan kang hangin, nga daw nagduyog ang akun panilag sa bilog nga palibot, kag nagtikang ako nga daw kulang sa animo.

Advertisements
4 Comments Post a comment
  1. May 21 2014

    Salamat gid sa paghapit! May gakadura, may pag-improba man, siguro parehas kang pagdasig kang byahe. May mga Money Changer dun kag via phone pagpadara kuwarta pero gani, galain run man gid pagtamdanay ka mga tawo.:)

  2. Nenen Lachica
    May 21 2014

    Kahiridlaw nga eksperyensya ang pagsakay sa bus kag subu pinsarun nga wara run ang atun kilala nga mga drayber kag konduktor nga may bahul nga parte sa atun kabuhi bilang mga estudyante kauna. Door-to-door delivery kauna ang atun mga sulat ukon mga pinutos nga bugas kag dapli kon indi kita ka uli. Salamat gid Pangga sa pagpadumdum liwan.

    Sadyahan gid takun kauna ka mga dialogue kang konduktor kon may magsakay nga may dara nga mga manok, langka ukon mga kaldero pa.

  3. May 19 2014

    Gani, nami-nami run ang karsada so dali gilang run man ang byahe. Nami pa ang seascape. Pay grabe ka init kadya:)

  4. Pajo
    May 19 2014

    Ay abaw makahiridlaw magsakay kang bus paagto sa Iloilo. Ilabi ron gid hay puro sementado ron ang mga karsada (indi ron karingin ti uli magbiyahe). Daw ginaduyan lang ikaw samtang naga iwol iwol ang bus sa pagsubay sa aragyan. Kag ang asul nga dagat, mga pamalay sa binit dalan, sari sari nga porma kang mga biyahero… labaw sa tanan ang baratyagun nga ang kabuhi daw sangka pagbiyahe…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Note: HTML is allowed. Your email address will never be published.

Subscribe to comments