Skip to content

Posts from the ‘LANGUAGES’ Category

15
Mar

3 ka Binalaybay ni Dheanna Lampasa

Dheanna Lampasa [Litratro halin anang Facebook page]

GINAPAKILALA kang Balay Sugidanun si Dheanna Lampasa. Tana estudyante sa Grade 11 kang Barasanan National High School sa Barasanan, Tobias Fornier (Dao), Antique.

Ginpadara ni Dheanna paagi sa Facebook dyang tatlo ka binalaybay: “Nonoy nga Akun Bituon,”Ang Bug-at nga mga Tinaga sa Kagab-ihun” kag “Bungyod.” Gamay lang ang akon ginhimo nga pag-edit bangod natural nga sagad si Dheanna. Makita anang madalum nga sensibilidad (pamensaron-paghangup) kag pagka-sensitibo (baratyagon, pamatyag)sa kabuhi kag palibot, sa pagpangabuhi – nga amo ang pakipagrelasyon sa pamilya kag sa isigkatawo – kag ang ginatawag nga “life of the mind” ukon ang pag-eksamin kag pag-reflect sa mga reyalidad kag materyal nga kondisyon nga basehan kang mga eksperyensya, kag ang pagsarok rugya kang paghangup kag pagbaton para kusog kag paglaum sa adlaw-adlaw, kag sa duro pa nga mga adlaw nga maabot.

Nalipay gid ako nga mabasa dya. Isa liwan ka testamento dyang mga binalaybay ni Dheanna nga magamit naton ang porma kang pagsulat para sa mas produktibo nga hirimuon. Paagi sa pagsulat, labi natun maintindihan ang nagakaratabo sa atun kaugalingon kag palibot. Kag kon amo, mas sinaw nga basehan kang atun mga desisyon kag aksyon sa ginalaum nga mas mayad nga pangabuhi.

Hulaton ko ang labi pa nga magluto kang mga tinaga ni Dheanna.

Iloilo River |gasenjo


Nonoy nga Akun Bituon

Imawi anay ako sa akun pag-isarahanun,
Kay gatugro ikaw kalipay kanakun
Raad gani gali gintahi tupad atun mga palad
Para kon may maghalin man
Pareho kita masakitan
Indi kay ako lang.

Nonoy nga akun bituon,
Naukit ikaw sa akun dughan
Amo ra indi gid madura
Dyang pagpalangga nga nabatyagan.
Kag kun mamangkot ‘kaw
Hasta san-o gid ayhan?

Ang akun masabat:
Samtang akun pa mabatyagan
Kag samtang may bituon sa ibabaw
Nga padayon nagaigpat kang kasanag.

Sunset at San Pedro, San Jose, Antique


Ang Bug-at nga mga Tinaga sa Kagab-ihun

Taas run ang bulan
Ang dapya kang hangin
Ramig dun man
Sirum-sirum gidlang
Sa mga puno
Ang akun mabatian.

Hala! Nagapanihol
Ang ayam –
Nagadalagan:
Maiwan kita Manang?
Pamangkot ni Tere.

Dali, sulod sa kwarto
Indi maghibi;
Alas diyes sa gabi-i
Anang pirme uli,
Gaikang-ikang, kuri…
‘To run si Blaki nagsug-alaw kana
Haaay…

Lingin ruman ang amun padre de pamilya.

Ipirung ang mga mata kag buksan ang mga talinga.

Mu-ok dun si Tere sa anang pagturog,
Si Maymay wara kahulat
Sa akun kilid nagahuragok.
Nabatian ko ang mga tinaga
Nga pirme ginaliwan-liwan;
Indi run iba makasulod,
Amo nga nangin mga luha gilang.

Sige, turo lang, mga luha
Hay sarum-an, mas mangin tunog
Sa mga nahambal kag mga nabatian
Ang pagpamalo kang mga manok sa idalom balay
Sakto lang para sa kamag-an
Nga madara sa bag-o ruman nga adlaw.

Mararison Island, Culasi, Antique |gasenjo


Bungyod: Lugar kang Pagpabutyag

Ang pagpananum daw pareho man gali kang paghigugma
Kun tam-an mo kamayad nga palangga,
Nami gid ang bunga kag nagapamukadkad pa
Pero kun imo pabay-an,
Malaya kag hasta sa mapatay.

Ang paghigugma daw pareho man kag tinig-ang,
Nga kun imo mayad nga gatungan
Nagaindakal sa pagbukal
Pero kun pabay-an, nagalagdus kag bukun nami tirawan.

Ako man nagalantaw ka pispis sa Kahanginan,
Ang nagasaot nga dahon sa kakahuyan
Ang paglagsanay kang tinday sa taram-nanan.
Ang pag-ilig ka tin-aw nga tubig sa kasapaan
Napinsaran ko lang?
Mayad pa sanda daw sa libre lang…
Ako ayhan san-o?
San-o ako ayhan mangin libre?
Libre sa paghambal nga ginapalangga ko ikaw pirme
Libre sa pagkadlaw kaimaw ikaw
Libre sa pagpamati sa limog mo nga kahiridlaw.

Ginpamurot ko ang mga siuk sa palibot kag magbatang
Maglantaw sa langit
Gahulat ka uran
Para maskin magtodo pa ang akun hibi
Iindi mabatian.

Advertisements
5
Feb

“‘Pag-ibig?’ Parang Puno” Kuwento ni Jubelea Cheska Rey Copias

Ang notebook ni Cheska sa akon lamesa. Litrato ni Pangga Gen.

Ang notebook ni Cheska sa akon lamesa. Litrato ni Pangga Gen.

Mula kay Pangga Gen: Natanggap ko ang notebook na ito ni Cheska sa Iloilo City nitong Enero 31 sa pamamagitan ni Nonoy Jessie. Nakasulat dito ang kanyang mga kuwento sa Filipino at mga tula sa Ingles. Grade 7 si Cheska sa Barasanan National High School sa amin sa Dao, Antique. Kalapitbahay nina Nonoy. Nagka-miting ako sa Iloilo at nagkita kami ni Nonoy, kaya naipagkatiwala sa akin ang notebook na ito. Hangad ni Cheska na mabigyan ng puna ang kanyang mga sinulat.

Maraming salamat, Cheska, sa iyong notebook. Ibabalik ko ito sa’yo dahil sa’yo ito, at para mapuno mo pa. Natutuwa ako malamang may isang batang katulad mo. Sana patuloy kang magbasa at magsulat. Makakatanggap ka ng mga libro mula sa Balay Sugidanun.

Oo nga pala, laking Maynila si Cheska. Inaasahan kong sa darating na mga taon, maliban sa Ingles at Filipino, makakasulat na rin siya sa Kinaray-a.

Konting editing lamang ang ginawa ko: tinapyas ko lamang ang ilang mga paulit-ulit na linya para mabawasan ang melodrama na tono at mas maging madulas ang daloy ng kuwento. Dinagdagan ang pamagat mula sa “Puno.”

Buo ang salaysay ni Cheska at maganda ang kanyang wika at maayos ang pagkakasulat.
______________________________________________

Nagmahal. Umasa. Nabigo. ‘Yan ang mga salitang uso ngayon. Hindi ko alam kung trip lang o seryoso. Kasi sa panahon ngayon, uso na ang instant. ‘Yun bang biglaan, ora mismo, and’yan na agad kapag kailangan. Ako nga pala si Irene, nagmahal; umasa…at hindi ko pa alam kung mabibigo ako o mananalo.

Babe, kamusta ka? Namiss kita. Text ‘yan ni Kenneth. Yung kaibigan ko.

Okay lang, babe, reply ko.

Babe teka lang, ah. I love you.

Ganyan kami. Babe ang callsign namin pero no strings attached. Hindi ko alam kung bakit. Basta natutuwa ako sa ginagawa namin. Totoo sa pakiramdam ko. Kahit sa text lang. Ako kasi ‘yung tipong wagas kung maniwala. Mabilis akong maapektuhan ng mga salita.

Bakit hindi? Dalaga na ako. Sabi nila, natural lang na maramdaman ko ang ganito at normal lang sa tao ang magmahal.

Tama! Magmahal. At mahal ko si Kenneth. Ang tanong, ganu’n din kaya siya sa akin?

Maghanap ka na lang ng ibang mamahalin, hindi ka gusto ni Ken… Siya naman si Maelene. Kaibigan namin ni Kenneth. Hindi ko alam ang ibig niyang sabihin. At hindi ko maintindihan ang gusto niya ipahiwatig. Hanggang sa…

Babe, tulungan mo naman ako. Pa’no kaya ako magugustuhan ni Maelene?

‘Yun pala ang kahulugan nu’n. ‘Yun pala. Masakit.

Ilang gabi akong umiyak.

Ilang araw akong naging miserable. Ginawa ko lahat: nagpaka-busy, nagpakasaya. nagpanggap.

Ganito pala ‘yun? Pag-ibig? ‘Yung sabi nilang napaka-espesyal na damdamin? Tama nga. Espesyal kasi sobrang sakit.

Alam ng mga kaibigan ko. Sila lang ang nakakaalam. Para sa akin, tama na ‘yun. Sapat na sila para may umalalay sa akin.

Pag-ibig? Para kang umakyat sa puno ng mangga. Susubukan mong mamitas ng matamis at hinog na bunga. Kailangan mong mamili ng matibay na aapakan, kasi baka magkamali kang pumatong sa marupok na sanga. S’werte na kung may nakaabang na sasalo kapag nahulog ka.

Kung ikaw, aakyat ka pa kaya?

Sa idalum kang mga puno kang sakura sa Kobe, Japan. Abril 2016. Litrato ni Pangga Gen.

Sa idalum kang mga puno kang sakura sa Kobe, Japan. Abril 2016. Litrato ni Pangga Gen.