Skip to content

October 14, 2013

Salamat kananday Ma’am & Sir: 17 ++ ka Handumanan sa Hayskul

by Pangga Gen

[Sa selebrasyon kang World Teachers' Month]

Pangga Gen/taga-uma@manila

Pangga Gen/taga-uma@manila

17 run gali ka tuig kang mag-gradweyt ako Salutatorian sa Dao Catholic High School (DCHS) sa Dao [kadya Tobias Fornier], Antique. Wara gihapon ako it 1 milyon, kag wara ko ruman ginahandum ang sangka palasyo sa tunga kang taramnanan. Modern bahay kubo run akun handum sa bukid, nga may hardin kag zip line. He-he.

Te, rugya ang 17++ ka random nga handumanan:

1. Salamat kay Sir John Idagdag (principal run kadya) sa creative kag transformative na nga istilo sa pagtudlo kang Biology. Ang mga exam kag activity ni Sir praktikal nga aplikasyon kang mga konsepto amo nga nangin klaro kanamun. Isara si Sir John sa pinakasagad nga maestro nga akun nakilala. Witty kag humorous.
2. Salamat kay Ma’am Emma Bochorno kag sa anang tiyaga sa pag-practice kanamun sa Speech Choir. Indi namun malipatan ang ‘Man with the Hoe’ ni Edwin Markham kag ang mga programa sa eskwelahan kag sa plaza kang banwa nga amun na-entrahan. Si Ma’m ang head trainer sa declamation kag extemporaneous speaking sa mga contest. Ka-pira ako kadaug sa extemporaneous speaking sa district kag provincial level. Ang signature closing line nga tudlo ni Ma’am pagkatapos kang mala-Miriam Santiago nga panghambal: ‘I have spoken. Thank you.’ Ano ayhan kun napa-uso run ni Madam Senator ang mga pick-up line na katu pa lang? Hu-hum. Isara man si Ma’am sa pinakasagad nga maestra nga akun nakilala. Gusto ko man ang fashion style ni Ma’am. Makabig si Ma’am nga sangka icon.
3. Salamat kay Sir Steve Ysulat kag sa anang klase sa World History. Ginpasaulo na kami kang mga kapital kang mga nasyon sa bilog nga kalibutan, pati ang pagtanda sa andang mga bandera. Kun wara sa klase ni Sir, wara nagtatak kanakun – hay daw sa galutaw akun panilag – nga sa Earth gali, rugya sa World, ang mga lugar nga Israel, Jerusalem, Palestine! Na-associate ko kabay sa mga istorya sa Bibliya kag ginpatihan man gid nga sa Heaven sanday Mama Mary kag Papa Jesus! Nalipat ako nga nanaug gali sa lupa. May utang ako kay Sir: lyrics kang sangka kanta nga daad butangan na kang tono. Abi ko nalipatan ni Sir. Buhay run ‘to, 1990s pa. Ginsukut na ako kang urihi namun nga kitaay, nga buhay ruman dun. Naka-ginhawa man ako kang dalum ba kang madumduman dya. Basi pa lang man bay may masulat ako sa dyang mga adlaw, ang husto gid nga tinaga man para kay Sir.
4. Salamat kay Ma’am Rosemarie Ysulat kag sa anang klase sa Home Economics. S’yempre, nangusul ako nga wara ko ginseryoso ang mga klase sa crochet, burda, patching, sewing, kag cooking. Very handy gali dya nga mga skill kag practical gid. Balik-awut kabay takun. Te, nagsarig kay Nanay kag sa mga tiya sa paghimo kang final project para sa grade. Kuno abi ga-garagantsilyo man ako sa klase, e. Andut nga wara gid ako it hilig rugya. Pero hilig ako, gusto gid, gina-agwanta ang mahal nga presyo, kang mga bayo kag bagay nga himo sa gantsilyo, burda, kag tanan nga hand-made. Bahul ang potensyal para sa creative kag social entrepreneurship sa dyang kurso, amo nga ginapabaskug kadya kang TESDA.
5. Salamat kay Ma’am Luna Cabañero-Erispe kag sa anang klase sa Chemistry. Sagad magtudlo si Ma’am, naintindihan ko ang mga konsepto sa Chemistry bangud sadya pirme amun klase sa pag-abay na paathag paagi sa pag-uru-unlog sa mga love team sa batch. Kundi bisan kuri ako sa numero [mabuol ko lang ang formula kun tapos run ang leksyon], na-appreciate ko ang Chemistry, kag padayon nga fascinated. Fascinated man kami tanan kay Ma’am Luna, sa anang wit kag spunk.
6. Salamat kay Ma’am Beata Senier kag sa anang klase sa Physics. Isara pa dya nga sabdyek nga kuri man ako. Pero indi ko malipatan ang mga konsepto kang speed, motion, velocity, kag inertia. Gintudlo dya tanan ni Ma’am kag ang duro pa nga iba in calm ang grace.
7. Salamat kay Sir Noel Nequin kag sa anang klase sa Trigonometry. Hala, ang matandaan ko lang amo ang tangent, sine kag cosine kag ang pag-drawing ni Sir kang mga leksyon sa blackboard. See, effective gid ang visualization, amo nga bisan literature akun ginatudlo kadya, ginapa-drawing ko man ang mga estudyante kang plot structure kang mga istorya. Mas labi nga matandaan bangud sa visual image nga madara sa utok.
8. Salamat kay Sir Rodulfo Tongcua kag sa anang klase sa Algebra. Paano ko dya na-survive? Luwas nga ginpahuwad ako ka akun seatmate nga ka-m.u. [oooy], may particular nga sense of humor si Sir. Indi ko malipatan nga ang sabat sa square root kang 64, 8. Sangka interesting character para kanamun si Sir. Istrikto lantawun pero dasig mag-labutaw.
9. Salamat kay Ma’am Teresita Nismal kag sa anang klase sa Filipino. Kita n’yo, sagad ako magsulat sa Filipino hay sagad akun mga nangin maestra. Isara rugya si Ma’am. Gwapa pa.
10. Salamat kay Ma’am Elsie Rubite kag sa anang klase sa English. Nanamian gid kami mamati kay Ma’am Elsie kun gatudlo. Bilog anang limug kag sagad sa pronunciation. S’yempre pa, nangin useful gid sa verbal kag written communication skills ang mga drill sa klase sa English kang hayskul, ilabi na ang mga aktibidad sa tunga kang klasrum kag mga programa sa ibabaw kang stage.
11. Salamat kay Sir Raymund Tingocia kag sa anang klase sa English for Special Purposes (ESP). Luwas sa mga drill sa pagsulat kag paghambal, isara man si Sir sa mga trainer sa mga programa kang eskwelahan kag mga contest nga gina-entrahan. Sangka character man kag fashion icon si Sir.
12. Salamat kay Ma’am Juana Egualan kag sa anang klase sa Values Education. Kun wara si Ma’am kag anang mga padumdum kag kabalaka, abay ugtas kag hibi, siguro nag-pagusto lang man kami ka cutting classes. Huod, sadyahan gid kami sa pag-eskapo katu para maglantaw kang betamax kag VHS sa balay kang mga klasmeyt nga overseas andang tatay. Ga-eskapo man kami para mag-picnic sa baybay hay may mga klasmeyt nga may sarakyan. Hay, ang hayskul, ka colorful gid kang mga handumanan.
13. Salamat kay Ma’am Adelfa Ydagdag kag sa anang klase sa Math kag Religion. Ano bala nga kombinasyon kang specialization, ano? Gamay lang si Ma’am, hinay maghambal, pero hay sagad man. Ang kabuut ni Ma’am Adelfa. Gin-ananay na man kami hasta sa canteen nanda diin makautang kami. Nahidlaw ako sa pan de coco. Math man gid dya kag Religion, ‘no? Hinali magkitaay liwan kami, ma-imagine ko ang eksena: ang paghakus kay Ma’am.
14. Salamat kay Ma’am Perla Galera kag sa anang klase sa Economics. Sagad si Ma’am, aram, kag gwapa. Pirme man namun ginabantayan anang fashion style. Passionate, animated: amo dya ang mga tinaga nga akun magamit sa pag-describe sa madumduman ko nga presence ni Ma’am sa tunga kang klase. Labi kami nga fascinated kay Ma’am bangud substitute tana kag sa amo ‘to nga mga panahon, bag-o anang personalidad para kanamun – contemporary, upbeat, sophisticated, interesting.
15. Salamat kay Sir Romulo Aquino kag sa anang klase sa Filipino kag mga diskusyon namun sa politika, kasaysayan, kag sa mga butang nga importante sa mga high school student, parehas kang paghigugma. Substitute man si Sir pero hay indi man malipatan ka tanan. Isug kag aram. Parehas ni Ma’am Perla, radical ang presence ni Sir para kanamun, nga labi nagtugro kang kolor sa amun high school life. Bisan gamay lang ang eskwelahan kag banwa, mas naglapad amun kalibutan bangud sa mga bag-o nga pamensarun kag pagginawi nga gindara nanda.
16. Salamat kananday Sister Guillerma kag Sister Nancy kag sa iba pa nga mga madre kang Missionary Sisters of the Lord’s Table. Fascinated man gid kami kag curious sa labug ukon bugu ka andang buhok. Si Sr. Guilly sa 1st year ang nagtudlo kanamun ka duro nga kanta, nga hasta kadya saulo ko, ilabi na ang sangka istilo sa pagkanta kang Hail Mary kag kang ‘Sing to the Lord a new song!’ Duro nga tion sa hayskul nga napensar ko man mangin sangka madre. Ang limug man ni Sister: bilog kag daw nagadaguob – charismatic. Kun sa diin man sanday Sister Guilly kag Nancy kadya, kabay mayad gihapon andang lawas. Nahidlaw man ako kananda. Gusto ko gid maghakus kun makakitaay man kami sa mga dalanun.
17. Salamat kay Sir Ernesto Cubon, principal. Nangin Tatay namun tanan si Sir, ilabi na sa mga tion nga indi dayun makabayad kang full tuition. Makita ko sa pensar ang pagpanaw-panaw ni Sir palibot sa bilog nga eskwelahan, kag ang pagbugno kanamun. Kamusta run ayhan si Sir kadya? Daad makakitaay man kami sa sunod ko nga pag-uli.

18. Salamat kay Sir Bernie Qubing, Commandant sa C.A.T. Indi namun malipatan ang tuck-in ni Sir kag anang well-groomed look kag military stance. Salamat sa disiplina.

Kun may nalipatan ako, pasensya, kag palihog dugang. Salamat kananday Mitch ‘Che-Che’ Cabasan kag Toto Jesse Pelingon sa pagbulig kanakun dumdum kadyang aga paagi sa Viber, pero kun may madugang pa kamo, salamat pa gid. Daw kalawid run man gali kang 17 ka tuig [mabatian ko ang reaksyon ka mga klasmeyt]! Salamat, salamat, pati kag labi na sa kaparian: Fr. Boyet Tubianosa, Fr. Mark Matillano, Fr. Dominic Regoniel [nga nagtugro man kanakun kang scholarship] kag sa mga La Menais Brother nga nag-faciltate kang mga retreat kag recollection. Salamat kay Sir Cabasan, dakilang librarin kag manug-unlog kang tanan, kag sa tanan nga mga Idagdag, ilabi na sa canteen.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Note: HTML is allowed. Your email address will never be published.

Subscribe to comments